وبلاگ مجله اینترنتی آگورا
» معرفی رمان و فیلم سینمایی کنت مونت کریستو اثر الکساندر دوما قسمت دوم
معرفی کتاب "كنت مونت-کریستور" اثر الکساندر دوما
به همراه نقد و بررسی فیلم سینمایی اقتباس شده از رمان کنت مونت کریستو
قسمت دوم
هنوز شخصأ وارد ماجرا نشده بودم که خبر يافتم ژرار د پاردیو می خواهد در تلويزيون نقش مونت - کریستو را بازی کند.
این خبر شادمانم کرد. می توانستم تماشاگر و دو ماشناسی خوشبخت باشم، اگر مسلم می شد که ژرار ایفا کننده نفش است. مسلما تصویر با متن همخوانی خواهد داشت. یک ژرار دانتس، يک دپاردیو مونت - کریستو نه تنها ایده ای پسندیده، بلکه موفقیتی حتمی به معنی واقعی کلمه است. دپاردیو با طبیعت انسانی و نبوغ هنرپیشگی خود قدرت آن را دارد که از لابه لای شخصيت وام گرفته كنت دومونت کریستو فراتر رود : با وجود او ادموند دانتس هرگز فراموش نمی شود.
اجرای این نقش تمرین حافظه است: کنت دومونت - کریستوئی که تمام پاریس به او خوش آمد می گوید کسی نیست مگر ظریفی منتظر فرصت، موشکافی بر حسبا لزوم. در ماوراء این اشرافی اسرارآمیز که برای انتقام به دسیسه چینی مشغول است، می بایست طراح سهج و افشاگر، مرد جوانی را که به دکل کشتی فاراثون چسبیده، با طوفان های دریای هند جنگیده، و كف دستش از تماس با طنابهای بادبان دریده است؛ شاید از تب زرد و خونریزی لثه ها رنج کشیده و بیست سالی زندان جسمی و خصوصا اخلاقی را در سیاه چال تاریک و بد بوی قلعه ديف تحمل کرده است، جستجو کرد.
آزمونهائی محو نشدنی وجود دارد که با وجود غلبه نهائی که می تواند شیرین باشد، طعم تلخ آن هرگز زدوده نمی شود.
مطلب مرتبط
طرز تهیه نوشیدنی خنک توتفرنگی و لیمومونت - کریستو را بیشتر می توان از نسل باقی ماندگان به حساب آورد تا از نژاد برگزیدگان.
رؤیای دپاردیو چنان با بازخوانی من از داستان دوما هم زمان بود که چون ژوژه دایان، فیلم ساز، مرا فراخواند و به من پیشنهاد کرد تا سناریست کنت دومونت - کریستو باشم، همه چیز را بلافاصله رها کردم تا بتوانم خود را یک سره وقف کاری کنم که پیوسته یکی از رویاهای نویسندگیم بوده است: "نوشتن نه درباره دوما، نه به روش دوما، بلکه نوشتن برای و به نحوی همراه با دوما"
با توافق ژرار، ژوزه و ژان - پیر گرن، تهیه کننده فیلم پیشنهاد اقتباسی را از رمان دادم که در جهت تصرف مذکور در فوق بود: كنت دومونت کریستو نباید به این قناعت کند که پیش از این ادموند دانتس بوده است، بلکه همواره می بایست ادموند دانت باقی بماند.
این مسأله برای سینما آسان نیست: در سینما زمان با روشی واقعی تر از کتاب جریان می یابد. در فاصله سکانس ها نمی توان مانند فصول كتاب نفس کشید. زمان فاصله میان فرار دانتس از دیف و ظهور مونت - کریستو در صحنه پاریس، در تصویر بسیار کوتاه است و نمی تواند تبدیل مرد جوان اهل مارسی را به کنت دو مونت - کریستوی ثروتمند و خوش پوش، واقعی جلوه دهد، بی آنکه اینجا و آنجا اثری از وضع سابق او دیده شود.
مونت - کریستو می بایست همچون ملاح سابق نوعی خشونت در رفتار و گفتار از خود بروز دهد: در نیمه اول قرن نوزدهم که دوما وقایع رمان خود را در آن قرار داده است دریانوردان، حتی اگر افسر بودند، شهرتی به ظرافت رفتار و گفتار نداشتند، بلکه بیشتر با تفسیری که افلاطون در زمان خود از آنها کرده بود مطابقت داشتند: سه نوع مرد وجود دارد زندگان، مردگان و آنها که در دریا زندگی می کنند.»
به این ترتیب به نظرم می رسید این که ادموند دانتس تنها در اندیشه حق خود در انتقام گرفتن باشد. قابل دفاع نیست. مرد سر بر آورده از دریا، با بیرون آمدن از زیر خاک شب های قلعه ديف، با رهائی از اندوه سیاه چال، می بایست برای دیدن روشن و برای رسیدن به عشق حریص باشد.
می بایست همچون پروانه ای در برابر خورشید پوسته خود را بدرد، بالهای در پیله منجمد شده اش را بگشاید، به جانب شیره های گل پرواز کند و تا سر حد مستی از آن بنوشد. نمی توانم تصور کنم که دانتس تنها فاکتور کینه را از خود بروز دهد. او به طور مسلم با دو دست زندگی را خواهد گرفت و خواهد خواست که هر چه زودتر وام خود را ( از اصل و فرع) از زندگی، و از همه آنچه از او مصادره شده بود بازستاند.
ژول پدر در قرائتی که برای درس روانشناسی در دانشگاه آمستردام از شاهکار دوما می کند، یاد آورد می شود:
" فقط در صفحه آخر کتاب، هنگامی که کشتی ناپدید میشود، بالاخره مونت کریستو می یابد که هایده هم یک زن است "
دانتس در واقع مردی است که نخستین و تنها عشقش یک دختر مدیترانه ای بوده است، به این خاطر در فیلم زنی را گنجاندم که دوما با دقت از گنجاندن او در رمان خودداری کرده بود : معشوقه ای برای مونته کریستو این زن را کامی ریشارده نامیدم، زیبا، باگذشت،مهربان و روشن بین، آمیزه ای از غرور و فروتنی آفریدم و در فیلم جای دادم. همچون شاگردی که استاد به او اجازه دهد تابلویش را به پایان رساند، قلم موتی چند به آن بزند و آن را جلا دهد.
