وبلاگ مجله اینترنتی آگورا
» معرفی کتاب بیرون در اثر محمود دولت آبادی
نقد و بررسی رمان بیرون در نوشته محمود دولت آبادی
کتاب بیرون در رمانی نفسگیر از محمود دولتآبادی است که به تازگی – در نمایشگاه کتاب ۹۸ – منتشر شده است. چاپ اول این رمان در بهار ۹۸ با تیراژ بیست هزار نسخه منتشر شده است.
دولتآبادی، متولد ۱۳۱۹ در روستای دولتآباد سبزوار است. معروفترین اثر وی رمان بلندِ دهجلدیِ «کلیدر» است که بیش از ده سال وقت خود را صرف نوشتن آن کرد و تاکنون به چندین زبان مختلف ترجمه شده و همین باعث شهرت جهانی وی شده است. از دیگر آثار مشهور این نویسنده میتوان به کتاب جای خالی سلوچ اشاره کرد.
یکی از بزرگان تاریخ معاصر ما گفته است:
تفکر کمونیستی میکروبی است که با ورود به بدن کسی ، حتی با قوی ترین آنتی بیوتیک ، به راحتی نمی میرد و همچنان یک بیماری مزمن در انسان است. کتاب "بیرون در" ، آخرین اثر دولت آبادی ، که در بهار سال 1998 در 143 صفحه توسط انتشارات چشمه تهران منتشر شد ، نمونه ای عینی از سخنرانی فوق است.
مطلب مرتبط
طرز تهیه لیموناد آناناس استوایی تابستانی دولت آبادی نمی توانست ذهن و قلم خود را از سلطه اندیشه های چپ کمونیست که برای او به خاطرات نوستالژیک تبدیل شده بود ، رها کند. حتی وقتی می خواهد یک داستان معمولی از حومه روستا بنویسد ، یا وضعیت سالمندان شهر را بنویسد یا از خاطرات یک جنگ ویرانگر بگوید. عقاید ایدئولوژیک چپ همیشه به ذهن نویسنده حمله می کند و او آگاهانه قلم خود را برای بیان چنین افکاری راهنمایی می کند. در حال حاضر ، جایی برای چنین افکاری وجود ندارد و نسلهای جوان کشور ما از اشتباهات نسلهای گذشته آگاه هستند.
بیان چنین مسائلی اشتیاق و علاقه به خواندن و گوش دادن را حتی در قالب تجربه ، مشاوره یا حافظه بر نمی انگیزد.
نویسنده معتقد است که خاطرات نوستالژیک استاد دولت آبادی از افکار چپ وی در داستان مبهم ، تند و عجول "بیرون" در حجابی از تخیلات سیاه و تاریک با فضای سیاسی سنگین و به زبان غیرمعمول گذشته خود نوشته است.
عجله ، ناکافی بودن و استعاره ماهیت وقایع را نشان می دهد این کتاب به بازخوانی و بازنویسی بیشتری احتیاج داشت که دولت آبادی در نوشته های خود ادعا می کند ، اما این که چه چیزی باعث شد وی از این زبان به اصطلاح ناچیز خارج شود و نثری نسبتاً سنگین و توسعه نیافته منتشر کند ، برای نویسنده روشن نیست.
از متن کتاب:
<<باید پیش از هر رفتاری بروم طرف پنجره و پرده را کمی کنار بزنم تا دست کم بدانم، متوجه بشوم، آیا بیرون از این چهاردیواری باز هم تاریکی همه جا را پوشانیده، یا این که تاریکی فقط این اتاق را پر کرده-جایی که حدس میزدم اتاقی از یک آپارتمان باشد... او چنان ناگهانی از در بیرون رفته و برق بیدرنگ خاموش شده بود که من بیش از هر حسی دچار حیرت و حیرانی شده بودم...
این رفتار و روشی که روی ذهن و روان من داشت آزموده میشد، چه معنایی داشت... زنی را دعوت کنی خانهات آن جور وزین و سنگین، زن با حسن نیت دعوتت را قبول کند، او را قدم به قدم همراه بیاوری و این جا بنشانی روی مبل، یک قهوه تلخ-و خودت بروی بیرون و همه جا ناگهان خاموش بشود، غرق سیاهی!>>
راوی کتاب بیرون در ،خانمی به نام آفاق است که در ابتدای کتاب در خانه تنها مانده است. آفاق سعی می کند وضعیت خود را بفهمد ، اینکه چگونه به اینجا رسیده و چرا مردی را که چندی پیش ملاقات کرده تنها گذاشته است. کتاب با شرح این آشنایی عجیب آغاز می شود. آفاق با مردی ملاقات می کند که قبلاً با او ارتباطی نداشته است و آنها حتی اسم یکدیگر را نمی دانند اما ناخودآگاه به یکدیگر اعتماد می کنند.
افق ها و مبارزات ذهنی او در ابتدای کتاب برای یافتن خود و موقعیتی که در آن قرار دارد شما را مجذوب خود می کند ، و شما به عنوان فردی که به تازگی در مورد این آشنایی اطلاعاتی کسب کرده اید ، دوست دارید داستان را بدانید. ما به تدریج درمی یابیم که آفاق یک فعال سیاسی است که مدتی را در زندان گذرانده و اکنون درگیر ماجراجویی روزهای قبل از انقلاب است.
همراه با جستجوی افق ها برای یافتن این مرد مرموز ، راوی به تدریج وارد زندگی ما می شود. زندگی ای که شوهر آفاق در آن کشته شد و او اکنون با مادرش زندگی می کند. ما کاستی ها و محدودیت های زندگی او و از همه مهمتر تلاش های جسورانه او برای کشف حقیقت را می بینیم.
